Historia e filmit Vajzat me Kordele të Kuqe është një nga narrativat më të mitizuara të propagandës komuniste shqiptare. Por sipas dëshmisë tronditëse të Tomorr Dosti, biri i Hasan Dosti, kjo histori është thellësisht e shtrembëruar dhe e ndërtuar mbi një hakmarrje personale të Nexhmije Hoxha.
Miqësia që u kthye në përndjekje
Sipas Tomorr Dostit, para se Nexhmije Hoxha të ishte “vajza me kordele të kuqe”, ajo kishte qenë anëtare e Partisë Fashiste, fakt i dokumentuar pas viteve ’90 nga historiani Kastriot Dervishi. Por ajo që mbetet më tronditëse është fakti se personazhi negativ i filmit, “Zonjusha Gajtani”, nuk ishte aspak spiune apo tradhtare, por një nga shoqet më të afërta të Nexhmijes gjatë viteve në Institutin Femnor “Nana Mbretneshë”.
Në realitet, kjo vajzë:
- nuk i spiunoi kurrë shoqet e saj komuniste
- i strehoi dhe i ushqeu në shtëpinë e familjes së saj
- lejoi mbledhje ilegale, ndonëse i ati ishte Ministër i Drejtësisë
- Krejt e kundërta e figurës që paraqitet në film.
Shtëpia e Dostëve: streha e “vajzave me kordele të kuqe”
Familja Dosti, ndonëse me kushte të vështira ekonomike, mbajti për vite me radhë në shtëpinë e saj:
- Nexhmije Hoxhën
- Nefo Myftiun
- Naxhije Dumen
- shoqe të tjera të vajzës së tyre, Shanisha Dosti
Ato trajtoheshin si vajza shtëpie, ushqeheshin dhe mbroheshin, edhe pse ishin të përfshira në lëvizjen komuniste.
Tragjedia: nga “shoqe” në armike
Pas vitit 1944, gjithçka ndryshoi. Hasan Dosti u detyrua të largohej nga Shqipëria, ndërsa:
- bashkëshortja e tij u pushkatua nga gjermanët
- fëmijët u internuan dhe u burgosën për dekada
- familja u shpall “armike” e regjimit
Edhe pse Nexhmije Hoxha kishte dijeni të plotë për fatin tragjik të kësaj familjeje, ajo refuzoi çdo ndihmë, duke e quajtur Shanisha Dostin “tradhtare” vetëm sepse nuk kishte dalë partizane.
“Akoma nuk ka ngordhur. As nuk dua t’ia di për të.” — përgjigjja e Nexhmije Hoxhës, sipas dëshmisë së sjellë nga Tomorr Dosti
Një film si akt hakmarrjeje
Sipas kësaj dëshmie, “Vajzat me Kordele të Kuqe” nuk është thjesht një film propagandistik, por një akt personal hakmarrjeje, ku Nexhmije Hoxha:
- baltosi mikeshën që e kishte strehuar
- fshiu rolin real të familjes Dosti
- ndërtoi një mit fals për veten
Një histori e shkruar nga fitimtarët, mbi vuajtjen e të tjerëve.
Dëshmia e fundit
Në moshën 90-vjeçare, Tomorr Dosti, me një memorie të kthjellët dhe pa asnjë interes personal, vendosi të flasë vetëm pasi:
- humbi vëllanë e fundit të familjes
- pa librin e fundit të Nexhmije Hoxhës të promovohej gjerësisht
Kjo dëshmi nuk kërkon hakmarrje, por korrigjim historik.