Me vetëm dy vende të BE-së në bord; Bullgaria dhe Hungaria dhe me praninë e Shqipërisë e Kosovës, iniciativa e Donald Trump ngjan më shumë me një arkitekturë alternative gjeopolitike sesa me një mekanizëm universal paqeje…
Në diplomaci, mungesat flasin më fort se deklaratat. Dhe në rastin e “Board of Peace”, mungesa e Europës Perëndimore është mesazhi më i qartë politik.
Nisma e udhëhequr nga Donald Trump paraqitet si një platformë globale për paqe dhe rindërtim. Por përbërja e saj reale tregon një hartë tjetër: vetëm dy vende të Bashkimi Europian kanë zgjedhur të përfshihen: Bullgaria dhe Hungaria. Dy shtete me histori të fortë në ish-bllokun komunist dhe me qasje shpeshherë divergjente nga linja zyrtare e Brukselit.
Kjo nuk është rastësi. Është sinjal.
Një bord “global” pa Europën?
Franca, Gjermania, Italia, Spanja; motorët tradicionalë të politikës europiane, mungojnë. Kjo e zhvendos peshoren gjeopolitike të bordit drejt Lindjes dhe Jugut Global. Në vend të një strukture transatlantike klasike, kemi një konfigurim më të afërt me një forum alternativ, ku Perëndimi institucional qëndron jashtë.
Kjo ngre një pyetje thelbësore:
A kemi të bëjmë me një mekanizëm paqeje apo me një instrument rival ndaj arkitekturës multilaterale ekzistuese?
Shqipëria dhe Kosova: pragmatizëm apo pozicionim i rrezikshëm?
Në këtë panoramë, përfshirja e Shqipërisë dhe Kosovës merr peshë të veçantë.
Të dyja shtetet kanë ndërtuar identitetin e tyre strategjik mbi orientimin euro-atlantik. Mbështetja për iniciativat amerikane nuk është e re. Por dallimi këtu është se kjo iniciativë nuk mbështetet nga struktura kolektive e BE-së.
Prandaj, lind dilema:
– A po rreshtohet Tirana dhe Prishtina me një projekt personal politik?
– Apo po përpiqen të sigurojnë një kanal të drejtpërdrejtë ndikimi në një arkitekturë të re që mund të marrë peshë nëse Trump rikonsolidon fuqinë globale amerikane?
Dy realitete brenda BE-së
Prania e Bullgarisë dhe Hungarisë nuk është thjesht statistikë. Ajo sinjalizon një çarje të brendshme në vetë Bashkimin Europian. Hungaria, prej kohësh në përplasje me Brukselin për çështje të sundimit të ligjit dhe orientimit strategjik, e sheh këtë bord si hapësirë manovrimi jashtë kontrollit të strukturave tradicionale.
Bullgaria, më pragmatike, duket se kërkon të mos mbetet jashtë çdo konfigurimi të ri ndikimi amerikan.
Por fakti mbetet: Europa e madhe mungon.
Bordi Paqeje apo arkitekturë e re ndikimi?
Struktura piramidale e bordit dhe roli dominues i Trumpit krijojnë perceptimin e një forumi më shumë politik sesa institucional. Nëse OKB funksionon mbi parimin e balancave dhe vetove të shumëfishta, ky bord shihet si një mekanizëm me qendër gravitacioni të vetme.
Kjo e bën atë më fleksibël, por edhe më të diskutueshëm.
Në terma gjeopolitikë, kemi tre lexime të mundshme:
1. Instrument presioni ndaj OKB-së dhe BE-së; një mënyrë për të krijuar një strukturë paralele.
2. Platformë për vendet që ndihen të nën-përfaqësuara në rendin aktual.
3. Mjet konsolidimi personal politik në skenën ndërkombëtare.
Një sinjal i fortë për Ballkanin
Për Shqipërinë dhe Kosovën, sfida nuk është pjesëmarrja, por balancimi. Çdo angazhim duhet të jetë në përputhje me strategjinë e integrimit europian. Nëse ky bord perceptohet si alternativë ndaj BE-së, atëherë kostoja politike mund të jetë më e madhe se përfitimi diplomatik.
Nëse, përkundrazi, ai shndërrohet në një platformë reale ndikimi global, atëherë Tirana dhe Prishtina mund të rezultojnë të kenë lexuar drejt erërat e reja.
Por për momentin, një fakt është i pakundërshtueshëm:
Ky nuk është një bord me fytyrë europiane. Është një projekt me theks lindor dhe me qendër të fortë amerikane./Pamfleti