Një projekt europian i vitit 1987, i realizuar nga studiues të disa vendeve anëtare të Komunitetit Europian, synonte të dokumentonte përmes gjuhës praninë e elementit shqiptar në Greqi.
Sipas të dhënave të publikuara nga studiues si Antonio Bellushi, Aristidh Kola, Jorgo Miha, Jorgo Maruga, Athanasio Cigo, Kazaqis, Panajotopulos dhe të tjerë, në Greqi identifikohen 696 fshatra që historikisht kanë qenë dhe janë të banuara nga popullsi me rrënjë shqiptare.
Dy grupet kryesore
Studiuesit evidentojnë se shqiptarët e Greqisë ndahen në dy kategori kryesore:
Arvanitasit vendas, të cilët dokumentohen që nga periudha antike dhe veçanërisht gjatë shekujve IV–XIII. Ata përbëjnë mbi 550 fshatra.
Allvanofonët (shqipfolësit), që sipas burimeve kanë ardhur në Greqi rreth viteve 1600 dhe përbëjnë rreth 150 fshatra.
Fshatrat ku flitet ose është folur shqip ndodhen kryesisht në Epir, Atikë, Peloponez, Thesali, Livadhia, si dhe në ishuj si Korfuzi, Speca, Hidra, Androsi, Salamina, Santorini e të tjerë.
Studimi i vitit 1987
Në tetor 1987, një grup studiuesish nga Italia, Spanja, Franca, Belgjika, Irlanda, Holanda dhe vende të tjera vizituan Greqinë për të dokumentuar situatën e gjuhës arvanitase. Misioni u organizua nga Byroja Europiane për Studimet e Gjuhëve Pak të Përdorura, nën mbikëqyrjen e Komisionit të Komunitetit Europian.
Gjatë vizitës, studiuesit raportuan vështirësi dhe rezistencë lokale, por arritën të dokumentojnë të dhëna të rëndësishme për praninë historike të shqipes në shumë zona të Greqisë.
Gjurmët në toponimi
Një pjesë e rëndësishme e studimit lidhet me emrat e fshatrave, ku shumë prej tyre ruajnë rrënjë të qarta shqipe. Studiuesit theksojnë se toponimia është një nga dëshmitë më të forta të vazhdimësisë gjuhësore dhe etnike.
Sot, gjuha arvanitase në shumicën e këtyre zonave është në rënie dhe përdoret kryesisht nga brezi i vjetër, shpesh në biseda private ose familjare.