Historia duket se do t\u00eb jet\u00eb beteja e re mes Kosov\u00ebs dhe Beogradit. Shkrimtari dhe publicisti, Jusuf Buxhovi, sjell p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr mbi historin\u00eb e Kosov\u00ebs. Libri ka ngjallur reagime n\u00eb qarqet akademike serbe<\/p>\n
Madje, edhe kur Serbia \u00ebsht\u00eb pranuar si shtet n\u00eb kongresin e Berlinit m\u00eb 1878, sipas burimeve osmane dhe austro-hungareze, rreth gjysma e asaj popullate nuk ishte serbe. Shumic\u00ebn e p\u00ebrb\u00ebnin shqiptar\u00ebt dhe vllah\u00ebt, si\u00e7 nuk kishte shumic\u00eb greke, por arvanite, edhe Greqia kur u pranua si shtet m\u00eb 1831.<\/p>\n
\u201cVepra ime edhe pse quhet Kosova, paraqet historin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb natyrshme nga antikiteti (mileniumi i pest\u00eb) e tutje\u201d, k\u00ebshtu shprehet shkrimtari dhe historiani, Jusuf Buxhovi, n\u00eb nj\u00eb intervist\u00eb p\u00ebr gazet\u00ebn \u201cShqip\u201d mbi librin e tij \u201cHistoria e Kosov\u00ebs\u201d i cili ka hapur debate t\u00eb forta mes historian\u00ebve n\u00eb Serbi e Kosov\u00eb. A jan\u00eb gati Kosova dhe Serbia t\u00eb ken\u00eb nj\u00eb histori t\u00eb \u00e7liruar nga nacionalizmat? Pse serb\u00ebt mohojn\u00eb dy gjenocide q\u00eb kan\u00eb b\u00ebr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb?<\/p>\n
Libri i Buxhovit \u00ebsht\u00eb n\u00eb tri v\u00ebllime: Antikiteti, Mesjeta dhe Perandoria Osmane. Ai del n\u00eb p\u00ebrfundimin se Dardan\u00ebt jan\u00eb themelues t\u00eb Troj\u00ebs dhe bart\u00ebs t\u00eb qytet\u00ebrimit antik, i cili me pa t\u00eb drejt\u00eb u \u00ebsht\u00eb atribuuar grek\u00ebve, t\u00eb cil\u00ebt erdh\u00ebn shum\u00eb von\u00eb dhe p\u00ebrvet\u00ebsuan gjith\u00eb qytet\u00ebrimin pellazg, madje dhe shkrimin e tyre. Sipas tij, edhe \u201cIliada\u201d dhe filozofia antike paraqesin trash\u00ebgimi shpirt\u00ebrore t\u00eb shqiptar\u00ebve. Libri juaj \u201cHistoria e Kosov\u00ebs\u201d, nis nga antikiteti dhe Mesjeta p\u00ebr t\u00eb vijuar me Perandorin\u00eb Osmane. \u00c7far\u00eb sipas jush i identifikon shqiptar\u00ebt n\u00eb k\u00ebto periudha?
\nFillimisht duhet sqaruar se \u201cKosova\u201d \u00ebsht\u00eb historiografi kritike. \u00cbsht\u00eb, pra, nj\u00eb projekt individual, q\u00eb mb\u00ebshtetet mbi konceptin koh\u00eb-hap\u00ebsir\u00eb me gam\u00ebn e fokusimit q\u00eb nis nga mileniumi i pest\u00eb e vjen deri n\u00eb dit\u00ebt tona. N\u00eb k\u00ebt\u00eb kontekst etnogjeneza e shqiptar\u00ebve, si etni, shihet e nd\u00ebrlidhur me Pellazg\u00ebt, nj\u00eb si perandori me shum\u00eb mbret\u00ebri, nd\u00ebr t\u00eb cilat m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsishme jan\u00eb ajo dardane me Troj\u00ebn, mbret\u00ebria maqedone, ajo epirote, si dhe mbret\u00ebrit\u00eb ilire. Ky kundrim, nuk e d\u00ebmton teorin\u00eb e deritanishme ilire, pos q\u00eb e plot\u00ebson n\u00eb kuadrin e perandoris\u00eb pellazge, q\u00eb ishte bot\u00ebrore dhe themel i qytet\u00ebrimit antik. Nga trash\u00ebgimia pellazge lind\u00ebn dhe u zhvilluan edhe dy perandorit\u00eb e m\u00ebdha: ajo e Rom\u00ebs (nga Dardan\u00ebt, Galabr\u00ebt dhe Etrusk\u00ebt) si dhe Bizanti (kryesisht nga dardano-ilir\u00ebt).<\/p>\n
Zem\u00ebrimi i historian\u00ebve dhe i akademik\u00ebve serb\u00eb ka qen\u00eb i arsyesh\u00ebm, ngaq\u00eb ata p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb ndeshen me nj\u00eb lib\u00ebr autorial te nj\u00eb autor shqiptar, dhe po ashtu, p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb, ndesh\u00ebn me nj\u00eb historiografi, e cila rr\u00ebnon g\u00ebnjeshtrat e tyre rreth shqiptar\u00ebve, me t\u00eb cilat ata kan\u00eb ushqyer edhe programet e njohura hegjemoniste kund\u00ebr shqiptar\u00ebve, me t\u00eb cilat politika serbomadhe ka ushtruar kat\u00ebr gjenocide kund\u00ebr shqiptar\u00ebve (i pari n\u00eb vitet 1877\/8, i dyti n\u00eb vitet 1912\/\u201913, i treti n\u00eb vitin 1944\/45 dhe i kat\u00ebrti n\u00eb vitin 1998\/\u201999).<\/p>\n
Historian\u00ebt serb\u00eb i ka zem\u00ebruar teza pellazge, pastaj pamja e rolit shtetfromues n\u00eb Bizant, si dhe mohimi i shtetit mesjetar serb n\u00eb Kosov\u00eb, q\u00eb nuk ka ekzistuar kurr\u00eb (pos zhupanive dhe organizimeve t\u00eb tjera fisnore-fetare, q\u00eb i kan\u00eb pas edhe t\u00eb tjer\u00ebt). Po ashtu, akademik\u00ebt serb\u00eb i ka hidh\u00ebruar s\u00eb tep\u00ebrmi, pohimi im se n\u00eb Kosov\u00eb nuk ka pas kish\u00eb ortodokse serbe, por vet\u00ebm krishterim t\u00eb ritit katolik apo ortodoks, dhe se shqiptar\u00ebt, krishterimin e kan\u00eb marr\u00eb nga shekulli i tret\u00eb, nd\u00ebrsa sllav\u00ebt n\u00eb shekullin dhjet\u00eb.<\/p>\n
Kjo \u00e7\u00ebshtje demanton mitin p\u00ebr Kosov\u00ebn djep \u201cshpirt\u00ebror serb\u00eb\u201d dhe t\u00eb ngjashme, me t\u00eb cilat historiografia serbe \u00ebsht\u00eb plot e p\u00ebr plot dhe p\u00ebr fat t\u00eb keq ia ka dal\u00eb t\u00eb mashtroj\u00eb edhe qendrat e vendosjes, dje, por edhe sot\u2026 Jan\u00eb, pra faktet, q\u00eb m\u00eb mbrojn\u00eb nga akuzat serbe, fakte k\u00ebto q\u00eb edhe ata i din\u00eb, por nuk d\u00ebshirojn\u00eb t\u00eb heqin dor\u00eb prej tyre, ngaq\u00eb u bie koncepti hegjemonsit serbomadh, me t\u00eb cilin edhe sot e gjith\u00eb dit\u00ebn p\u00ebrpiqen ta destabilizojn\u00eb Ballkanin dhe ve\u00e7mas shqiptar\u00ebt.<\/p>\n
\u00cbsht\u00eb detyr\u00eb e akademive dhe institucioneve shkencore zyrtare t\u00eb merren me projekte t\u00eb tilla, ve\u00e7mas n\u00eb rrethanat e ndryshimeve t\u00eb m\u00ebdha shoq\u00ebrore dhe politike, si\u00e7 jan\u00eb k\u00ebto n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat po kalojm\u00eb. Disa her\u00eb kam shtruar k\u00ebt\u00eb \u00e7\u00ebshtje dhe kam k\u00ebrkuar q\u00eb n\u00eb Tiran\u00eb dhe Prishtin\u00eb t\u00eb veprohet n\u00eb k\u00ebt\u00eb drejtim, por thuajse asgj\u00eb nuk ka ndodhur.<\/p>\n
Kjo, nuk m\u00eb ka penguar q\u00eb si hulumtues ta b\u00ebj pun\u00ebn time, pun\u00eb kjo q\u00eb ngrit disa \u00e7\u00ebshtje q\u00eb kan\u00eb t\u00eb b\u00ebj\u00eb me rishqyrtime, n\u00ebp\u00ebr t\u00eb cilat domosdoshm\u00ebrisht do t\u00eb kaloj\u00eb historiogarfia jon\u00eb, i p\u00eblqej apo nuk i p\u00eblqen kjo dikujt.<\/p>\n
Megjithat\u00eb, puna ime, e cila \u00ebsht\u00eb pritur shum\u00eb mir\u00eb nga opinionin (pes\u00eb ribotime brenda tet\u00eb muajsh me nj\u00eb tirazh prej m\u00eb shum\u00eb se nj\u00ebzet e pes\u00eb mij\u00eb ekzemplar\u00ebsh), krahas kritikave t\u00eb ashpra q\u00eb i erdh\u00ebn nga Beogradi, nuk u ka shp\u00ebtuar disa paragjykimeve, nga disa \u201chistorian\u00eb\u201d dhe akademik\u00eb t\u00eb Kosov\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt, nga xhelozia pse nuk kan\u00eb b\u00ebr\u00eb gj\u00eb, edhe pse paguhen mir\u00eb, u p\u00ebrpoq\u00ebn q\u00eb vepr\u00ebn time ta anatemojn\u00eb politikisht duke e etikuar \u201cvep\u00ebr nacionaliste\u201d, \u201cvep\u00ebr q\u00eb mohon serb\u00ebt\u201d dhe madje \u201cvep\u00ebr q\u00eb zgjon urrejtje\u201d e t\u00eb ngjashme!<\/p>\n
Ka mbi tridhjet\u00eb vjet q\u00eb merrem me hulumtime n\u00ebp\u00ebr arkivat gjermane dhe austriake. Pjes\u00ebn m\u00eb t\u00eb madhe t\u00eb k\u00ebtyre dokumenteve i kam vjel\u00eb nga Arkivi Politik i Ministris\u00eb s\u00eb Pun\u00ebve t\u00eb Jashtme t\u00eb Gjermanis\u00eb n\u00eb Bon, pastaj Arkivi Historik i Berlinit, Arkivi i Majcit, ai i Institutit t\u00eb Europ\u00ebs Juglindore n\u00eb Munih dhe nga Arkivi Shtet\u00ebror i Vjen\u00ebs.<\/p>\n
Nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr t\u00eb dokumenteve e kam vjel\u00eb nga arkivat jugosllave, por nuk kan\u00eb munguar edhe dokumentet nga arkivat osmane, ato ruse, italiane dhe greke. Nj\u00eb rol t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm n\u00eb koncipimin e vepr\u00ebs sime, kan\u00eb luajtur edhe veprat e r\u00ebnd\u00ebsishme nga historiografia bot\u00ebrore q\u00eb kan\u00eb trajtuar \u00e7\u00ebshtjen shqiptare nga antikiteti e deri te koha jon\u00eb.<\/p>\n
Kosova, p\u00ebr mua paraqet epiqendr\u00ebn e Shqip\u00ebris\u00eb s\u00eb natyrshme nga antikiteti e deri n\u00eb dit\u00ebt tona. Natyrisht se ajo ka t\u00eb b\u00ebj\u00eb me Dardanin\u00eb dhe Dardan\u00ebt, por edhe Ilir\u00ebt, Maqedon\u00ebt, Epirot\u00ebt dhe t\u00eb tjer\u00ebt, t\u00eb deg\u00ebzuar nga Pellazg\u00ebt.<\/p>\n
N\u00eb k\u00ebt\u00eb vazhdim\u00ebsi historike prej pes\u00eb mij\u00eb vjet\u00ebsh, pra nga parahistoria dhe koha historike, mbret\u00ebria dardane ka qen\u00eb nj\u00ebri nd\u00ebr faktor\u00ebt m\u00eb t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm t\u00eb antikitetit. Pas r\u00ebnies s\u00eb mbret\u00ebris\u00eb dardane, kjo hap\u00ebsir\u00eb s\u00ebrish do t\u00eb luaj\u00eb rol tep\u00ebr t\u00eb r\u00ebnd\u00ebsish\u00ebm gjat\u00eb perandoris\u00eb s\u00eb Rom\u00ebs dhe asaj t\u00eb Bizantit. Dardania, si pjes\u00eb e Ilirikut, do t\u00eb kthehet n\u00eb faktor kryesor t\u00eb Bizantit, ku edhe kan\u00eb rr\u00ebnj\u00ebn tri identitetet me t\u00eb cilat duhet t\u00eb lidhet qenia shtet\u00ebrore shqiptare: identiteti administrativ (i shpallur nga Diokleciani), identiteti kishtar (i shpallur nga Konstandini i Madh) dhe identiteti politik dhe juridik (i shpallur nga Justiniani).<\/p>\n
Termi Kosov\u00eb, \u00ebsht\u00eb i vonsh\u00ebm. Shfaqet n\u00eb shekullin XIX, me vilajetin e Kosov\u00ebs, q\u00eb edhe si i till\u00eb, paraqet epiqendr\u00ebn e rilindjes komb\u00ebtare (Lidhja Shqiptare e Prizrenit), q\u00eb do t\u00eb \u00e7oj\u00eb edhe deri te pavar\u00ebsia e Shqip\u00ebris\u00eb. Pra, Kosova (Dardania) p\u00ebrher\u00eb ka pas identitet shpirt\u00ebror dhe shtet\u00ebror dardano-iliro-arb\u00ebror-shqiptar.<\/p>\n
Nuk duhet ngat\u00ebrruar pranin\u00eb sllave me at\u00eb serbe, ngaq\u00eb sllav\u00ebt paraqesin nj\u00eb konglomerat popujsh barbar, q\u00eb sulmuan Ilirikun dhe Dardanin\u00eb nga shekulli VI e tutje, p\u00ebr t\u2019u shfaqur si formacione fisnore nga shekulli IX e tutje, nd\u00ebrsa serb\u00ebt, si pakic\u00eb shfaqen n\u00eb shekullin XIX. Pra n\u00eb Kosov\u00eb, sllav\u00ebt shfaqen n\u00eb shekullin XIII, si pushtues, por pa atributet e mbret\u00ebris\u00eb, ose t\u00eb perandoris\u00eb, si\u00e7 i shohim edhe sot e gjith\u00eb dit\u00ebn n\u00eb historiografin\u00eb zyrtare n\u00eb Shqip\u00ebri dhe Kosov\u00eb, por erdh\u00ebn si fise t\u00eb prir\u00eb nga zhupan\u00eb dhe despot\u00eb.<\/p>\n
Madje, edhe vet\u00eb Rashka, q\u00eb serb\u00ebt e quajn\u00eb \u201cmbret\u00ebri mesjetare serbe\u201d, sipas shum\u00eb indikacionesh, nuk ka qen\u00eb serbe, por tribale (nj\u00eb fis pellazg i lidhur me Dardan\u00ebt). Ato q\u00eb historiografia serbe i thot\u00eb rreth \u201cCar\u201d Dushanit, apo \u201cKral\u201d Millutinit, jan\u00eb falsifikime, ngaq\u00eb edhe i pari e edhe i dyti kan\u00eb qen\u00eb feudal\u00eb ortodoks\u00eb, si shum\u00eb feudal\u00eb t\u00eb tjer\u00eb ortodoks\u00eb arb\u00ebror\u00eb, q\u00eb ishin n\u00eb p\u00ebrb\u00ebrje t\u00eb Bizantit dhe asgj\u00eb m\u00eb shum\u00eb. Madje, edhe kur Serbia \u00ebsht\u00eb pranuar si shtet n\u00eb kongresin e Berlinit m\u00eb 1878, sipas burimeve osmane dhe austro-hungareze, rreth gjysma e asaj popullate nuk ishte serbe. Shumic\u00ebn e p\u00ebrb\u00ebnin shqiptar\u00ebt dhe vllah\u00ebt, si\u00e7 nuk kishte shumic\u00eb greke, por arvanite, edhe Greqia kur u pranua si shtet m\u00eb 1831.<\/p>\n
Shqiptar\u00ebt dhe Shqip\u00ebria, n\u00eb raport me Ballkanin, por edhe t\u00eb tjer\u00ebt, paraqiten n\u00eb qend\u00ebr t\u00eb antikitetit, si djep i saj. Ata jan\u00eb protagonist\u00ebt kryesor\u00eb t\u00eb historis\u00eb nga lasht\u00ebsia deri te koha jon\u00eb. Kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb q\u00eb historiografia jon\u00eb duhet ta thot\u00eb pa ngurrim.<\/p>\n
Sa e v\u00ebshtir\u00eb ka qen\u00eb p\u00ebr ju kjo nism\u00eb, dhe a \u00ebsht\u00eb i p\u00ebrgatitur opinioni n\u00eb Kosov\u00eb apo rajon p\u00ebr t\u00eb pasur nj\u00eb histori t\u00eb shtetit m\u00eb t\u00eb ri t\u00eb Kosov\u00ebs?<\/p>\n
Secili shtet duhet t\u00eb ket\u00eb historin\u00eb, s\u00eb paku at\u00eb politike. Vepra ime pretendon q\u00eb t\u00eb paraqes\u00eb Kosov\u00ebn si epiqend\u00ebr t\u00eb natyrshme t\u00eb bot\u00ebs shqiptare nga antikiteti e deri m\u00eb sot, si\u00e7 ka qen\u00eb n\u00eb t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb. Pse historia politike e shqiptar\u00ebve, me pavar\u00ebsin\u00eb e Shqip\u00ebris\u00eb, \u00ebsht\u00eb vendosur n\u00eb \u201cperiferi\u201d n\u00eb vend t\u00eb qendr\u00ebs, kjo nuk do t\u00eb thot\u00eb q\u00eb historia jon\u00eb t\u00eb ndjek\u00eb kornizat e dhunshme politike, q\u00eb ia kan\u00eb p\u00ebrcaktuar t\u00eb tjer\u00ebt.\/Mekulipress.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Historia duket se do t\u00eb jet\u00eb beteja e re mes Kosov\u00ebs dhe Beogradit. Shkrimtari dhe publicisti, Jusuf Buxhovi, sjell p\u00ebr her\u00eb t\u00eb par\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr mbi historin\u00eb e Kosov\u00ebs. Libri ka ngjallur reagime n\u00eb qarqet akademike serbe Madje, edhe kur Serbia \u00ebsht\u00eb pranuar si shtet n\u00eb kongresin e Berlinit m\u00eb 1878, sipas burimeve osmane dhe […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18368,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18350","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-latest-articles"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n