Zbulimet m\u00eb t\u00eb fundit arkeologjike n\u00eb kalan\u00eb Rozafa n\u00eb Shkod\u00ebr d\u00ebshmojn\u00eb kultur\u00ebn e lasht\u00eb ilire t\u00eb zon\u00ebs ku ajo ndodhet dhe zhvillimin e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ekspedita polako-shqiptare q\u00eb po kryen g\u00ebrmimet n\u00eb parkun arkeologjik t\u00eb Shkodr\u00ebs ka p\u00ebrfunduar faz\u00ebn e dyt\u00eb dhe s\u00eb shpejti do t\u00eb largohet. Prof. Piotr Dyczek, arkeolog drejtues i ekspedit\u00ebs, drejtor i Qendr\u00ebs p\u00ebr k\u00ebrkime n\u00eb antikitet p\u00ebr Europen Juglindore n\u00eb Universitetin e Varshav\u00ebs n\u00eb Poloni, shprehet se tashm\u00eb puna ka nisur t\u00eb b\u00ebhet shum\u00eb interesante.\u201dNga g\u00ebrmimet arkeologjike n\u00eb Kalan\u00eb Rozafa dhe n\u00eb qytetin e Shkodr\u00ebs po dalin \u00e7do dit\u00eb fakte t\u00eb reja.<\/p>\n
Nga puna e b\u00ebr\u00eb deri tani kemi arsye t\u00eb besojm\u00eb se K\u00ebshtjella e Rozaf\u00ebs ka qen\u00eb nj\u00eb fortes\u00eb ilire, me siguri e periudh\u00ebs s\u00eb Gentit, kjo p\u00ebr faktin sepse ne kemi gjetur dy mure helene dhe disa gjurm\u00eb parahelenistike, dhe k\u00ebshtu ne tashm\u00eb e dim\u00eb se ka qen\u00eb nj\u00eb qend\u00ebr e r\u00ebnd\u00ebsishme n\u00eb periudh\u00ebn helenistike t\u00eb shekullit II dhe III para Krishtit. Pra, \u00ebsht\u00eb e d\u00ebshmuar tashm\u00eb se g\u00ebrmimet tona kan\u00eb kuptim dhe se bashk\u00ebpunimi mes Polonis\u00eb dhe Shqip\u00ebris\u00eb do ket\u00eb nj\u00eb t\u00eb ardhme shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb.<\/p>\n
T\u00eb gjitha programet q\u00eb ne kemi, sidomos programi me Shqip\u00ebrin\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb mir\u00eb i organizuar, ka disa nivele, ne n\u00eb \u00e7do vit planifikojm\u00eb hapat q\u00eb do ndjekim, p\u00ebr t\u00eb ndjekur gjurm\u00ebt, duke marr\u00eb informacione p\u00ebr koh\u00ebrat e lashta dhe periudhat e ndryshme n\u00eb t\u00eb cilat ka kaluar Rozafa dhe koh\u00ebrat e lashta t\u00eb Shkodr\u00ebs. Viti i par\u00eb i g\u00ebrmimeve, m\u00eb 2011, ka qen\u00eb thjesht vet\u00ebm prodhimi i dokumentacionit dhe nd\u00ebrtimi i rrjetit. K\u00ebt\u00eb vit ne kemi vendosur disa piketa (gjurm\u00eb) me q\u00ebllim organizimin e informacionit arkeologjik p\u00ebr Kalan\u00eb Rozafa dhe t\u00eb ashtuquajturin Pjesa e Ul\u00ebt e qytetit, ose si\u00e7 njihet ndryshe Shkodra e vjet\u00ebr. Vitin tjet\u00ebr ne planifikojm\u00eb t\u00eb kemi g\u00ebrmime m\u00eb t\u00eb m\u00ebdha n\u00eb pjes\u00ebn e s\u00eb ashtuquajtur\u00ebs Shkodra e vjet\u00ebr, q\u00eb ndodhet rreth kalas\u00eb dhe vet\u00ebm dy gjurm\u00eb n\u00eb kala, dhe po ashtu me an\u00eb t\u00eb gjeo-fizik\u00ebs dhe fotografive nga ajri\u201d, shprehet profesori polak. N\u00eb ambientet e kalas\u00eb Rozafa, ku \u00ebsht\u00eb g\u00ebrmuar, punimet jan\u00eb drejt fundit dhe po mbulohen. Arkeolog\u00ebt polak\u00eb dhe dy shqiptar\u00eb, si dhe arkeolog\u00eb t\u00eb parkut arkeologjik t\u00eb Shkodr\u00ebs, po p\u00ebrgatisin mbylljen e g\u00ebrmimeve p\u00ebr k\u00ebt\u00eb vit, nd\u00ebrsa testet si dhe vitin e kaluar i n\u00ebnshtrohen analizave n\u00eb Franc\u00eb, n\u00eb institucionet e specializuara me t\u00eb cilat ka bashk\u00ebpunim Universitetit i Varshav\u00ebs.<\/p>\n
Drejtori i parkut arkeologjik n\u00eb Shkod\u00ebr, Nikolin Shati, shprehet se \u201cjemi n\u00eb dit\u00ebt e fundit t\u00eb g\u00ebrmimeve t\u00eb vitit t\u00eb dyt\u00eb dhe v\u00ebrejm\u00eb me k\u00ebnaq\u00ebsi se kjo \u00ebsht\u00eb nj\u00eb zon\u00eb shum\u00eb e pasur me objekte arkeologjike. Q\u00ebllimi \u00ebsht\u00eb gjetja e v\u00ebrtetimi i rr\u00ebnj\u00ebve ilire t\u00eb zon\u00ebs. Kjo \u00ebsht\u00eb e padiskutueshme por p\u00ebrpiqemi t\u00eb v\u00ebrtetojm\u00eb se k\u00ebtu ka patur jet\u00eb, qytet\u00ebrim q\u00eb nga epoka e bronzit e m\u00eb pas. Jan\u00eb gjetur objekte, gjurm\u00eb, rr\u00ebnoja nd\u00ebrtimesh, muresh etj. K\u00ebt\u00eb vit jan\u00eb b\u00ebr\u00eb gjasht\u00eb teste, tre n\u00eb qytetin antik posht\u00eb kalas\u00eb dhe kat\u00ebr brenda n\u00eb k\u00ebshtjell\u00eb n\u00eb ambientet e saj. Dy nga g\u00ebrmimet n\u00eb pjes\u00ebn e sip\u00ebrme t\u00eb k\u00ebshtjell\u00ebs mbesin pa p\u00ebrfunduar, por kjo do b\u00ebhet vitin tjet\u00ebr, p\u00ebrve\u00e7 hapjes s\u00eb testeve t\u00eb tjera\u201d. G\u00ebrmimet n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb arkeologjike mund\u00ebsohen nga nj\u00eb marr\u00ebveshje 5-vje\u00e7are me t\u00eb drejt\u00eb rinovimi mes Ministris\u00eb s\u00eb Turizmit, Institutit t\u00eb Arkeologjis\u00eb dhe Universitetit t\u00eb Varshav\u00ebs. \u00c7do analiz\u00eb b\u00ebhet n\u00eb Franc\u00eb dhe raporti del nj\u00eb vit m\u00eb pas.<\/p>\n
Sipas Shatit, n\u00eb k\u00ebt\u00eb zon\u00eb, n\u00eb kalan\u00eb e Shkodr\u00ebs dhe pjes\u00ebn rreth saj, q\u00eb p\u00ebrb\u00ebjn\u00eb dhe parkun arkeologjik t\u00eb Shkodr\u00ebs, ka 25 vite q\u00eb nuk jan\u00eb b\u00ebr\u00eb g\u00ebrmime. \u201cKa qen\u00eb k\u00ebmb\u00ebngulja e kryetares s\u00eb Parlamentit q\u00eb ka lobuar p\u00ebr disa vite dhe ka arritur q\u00eb n\u00eb bashk\u00ebpunim me Ambasad\u00ebn polake dhe Universitetin e Varshav\u00ebs t\u00eb krijoj\u00eb mund\u00ebsin\u00eb e g\u00ebrmimeve arkeologjike n\u00eb k\u00ebt\u00eb zone\u201d, shton Shati. Specialist\u00ebt polak\u00eb kan\u00eb qen\u00eb dhe n\u00eb Mal t\u00eb Zi dhe kan\u00eb v\u00ebrtetuar at\u00eb q\u00eb kryeqendra e par\u00eb ilire nuk \u00ebsht\u00eb Kotorri, ashtu si\u00e7 u \u00ebsht\u00eb th\u00ebn\u00eb atyre, por k\u00ebshtjella e Rozaf\u00ebs. Gjetjet arkeologjike t\u00eb periudh\u00ebs s\u00eb bronzit jan\u00eb t\u00eb nj\u00ebjta me ato t\u00eb tradit\u00ebs e kultur\u00ebs ilire, krejt e ndryshme nga ajo sllave, shprehen specialist\u00ebt. Profesori Piotr Dyczek shton: \u201cNe jemi t\u00eb sigurt dhe jo vet\u00ebm se kemi supozuar se k\u00ebtu \u00ebsht\u00eb qendra e periudh\u00ebs Helenistike dhe jo vet\u00ebm gjat\u00eb sundimit t\u00eb Gentit, por edhe me her\u00ebt.<\/p>\n
Un\u00eb mendoj se ka qen\u00eb qendra m\u00eb e r\u00ebnd\u00ebsishme ilire n\u00eb rajonin verior t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ne tani kemi t\u00eb dh\u00ebna bazuar nga g\u00ebrmimet se k\u00ebtu kan\u00eb qen\u00eb me t\u00eb v\u00ebrtet\u00eb nd\u00ebrtesa t\u00eb m\u00ebdha dhe pik\u00ebrisht n\u00eb k\u00ebt\u00eb vend ku ne ndodhemi momentalisht dhe se ka qen\u00eb nj\u00eb qytet shum\u00eb i pasur. \u00cbsht\u00eb e pamundur tani t\u00eb pretendohet m\u00eb se kjo Kala ka qen\u00eb sllave, sepse t\u00eb gjitha materialet q\u00eb kemi gjetur tani dhe ato t\u00eb m\u00ebparshmet na \u00e7ojn\u00eb deri n\u00eb periudh\u00ebn e bronzit, por tipike dhe karakteristike p\u00ebr Shqip\u00ebrin\u00eb dhe mandej ne kemi periudh\u00ebn ilire, q\u00eb \u00ebsht\u00eb shum\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb. Ilir\u00ebt kan\u00eb pasur lidhje me civilizimin grek, q\u00eb \u00ebsht\u00eb m\u00ebse e natyrshme dhe ne k\u00ebtu kemi vet\u00ebm materiale t\u00eb civilizimit grek dhe ilir, nga vitet e para dhe m\u00eb von\u00eb, si\u00e7 jan\u00eb otomane dhe veneciane, por k\u00ebto jan\u00eb periudha t\u00eb tjera m\u00eb t\u00eb vona. Por q\u00eb n\u00eb fillim \u00e7do gj\u00eb q\u00eb kemi gjetur \u00ebsht\u00eb e lidhur ngusht\u00eb me Shqip\u00ebrin\u00eb dhe sidomos me kultur\u00ebn e k\u00ebsaj zone, q\u00eb \u00ebsht\u00eb zhvilluar n\u00eb veri t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Zbulimet m\u00eb t\u00eb fundit arkeologjike n\u00eb kalan\u00eb Rozafa n\u00eb Shkod\u00ebr d\u00ebshmojn\u00eb kultur\u00ebn e lasht\u00eb ilire t\u00eb zon\u00ebs ku ajo ndodhet dhe zhvillimin e veriut t\u00eb Shqip\u00ebris\u00eb. Ekspedita polako-shqiptare q\u00eb po kryen g\u00ebrmimet n\u00eb parkun arkeologjik t\u00eb Shkodr\u00ebs ka p\u00ebrfunduar faz\u00ebn e dyt\u00eb dhe s\u00eb shpejti do t\u00eb largohet. Prof. Piotr Dyczek, arkeolog drejtues i ekspedit\u00ebs, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18643,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18615","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-latest-articles"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n