Hasan Masurica nd\u00ebrtoi pushk\u00ebn me nj\u00eb, pes\u00eb dhe nj\u00ebzet\u00eb e pes\u00eb fishek\u00eb, t\u00eb cilat i demonstroi para Sulltan Abdul Hamidit n\u00eb Stamboll, ku ishin prezent dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje kan\u00eb rr\u00ebfyer m\u00eb von\u00eb: Azem, Sherif dhe Osman Sedllari nga fshati Sedllar i komun\u00ebs s\u00eb Kamenic\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt at\u00ebbot\u00eb ishin truproje personale t\u00eb sulltanit n\u00eb Stanboll.<\/p>\n
Nga viti 1914 gjer n\u00eb vitin 1925, Hasan Masurica b\u00ebri kalendarin, n\u00eb t\u00eb cilin p\u00ebrcaktoi pozit\u00ebn dhe rrug\u00ebn e planet\u00ebve n\u00eb gjith\u00ebsi nga viti 52 gjer n\u00eb fund t\u00eb vitit 1952 t\u00eb er\u00ebs son\u00eb, e t\u00eb tjera.<\/p>\n
Populli shqiptar n\u00eb Kosov\u00eb, ndon\u00ebse i rob\u00ebruar shekuj me radh\u00eb, nga gjiri i tij nxori njer\u00ebz, t\u00eb cil\u00ebt n\u00eb saje t\u00eb pun\u00ebs s\u00eb tyre t\u00eb parreshtur e t\u00eb frytshme ia rrit\u00ebn fam\u00ebn kombit e vendit t\u00eb vet anemban\u00eb bot\u00ebs. Nga ky truall e nga ky n\u00ebnqiell, p\u00ebr fat t\u00eb keq, shum\u00eb njer\u00ebz t\u00eb tjer\u00eb, p\u00ebrkund\u00ebr mundit t\u00eb madh e t\u00eb frytsh\u00ebm, n\u00eb vend q\u00eb t\u00eb arriturat e tyre t\u00eb b\u00ebhen krah i fort\u00eb i dituris\u00eb, i shkenc\u00ebs, dhe i p\u00ebrparimit t\u00eb kombit et \u00eb vendt dhe t\u00eb mbar\u00eb njer\u00ebzimit kan\u00eb mbetur n\u00eb harres\u00eb gjer n\u00eb dit\u00ebt tona.<\/p>\n
. N\u00eb kushte e rrethana t\u00eb tilla, n\u00ebn sundimin e Perandoris\u00eb Osmane dhe t\u00eb regjimit t\u00eb krajlit t\u00eb Jugosllavis\u00eb s\u00eb vjet\u00ebr, jetoi e punoi edhe Hasan Islami, i njohur n\u00eb popull si Hasan Masurica.<\/p>\n
Hasan Masurica ndon\u00ebse nga f\u00ebmij\u00ebria m\u00ebsoi t\u00eb sh\u00ebrbej\u00eb si imam xhamie dhe t\u00eb ligj\u00ebroj\u00eb n\u00eb shkolla (mekteb), ai n\u00eb or\u00ebt e lira merrej me pun\u00eb shkencore hulumtuese dhe inovacione. Hulumtimet shumevje\u00e7are q\u00eb i kam b\u00ebr\u00eb n\u00eb Kosov\u00eb, pastaj n\u00eb Shkup, n\u00eb Stamboll (Turqi), Mosk\u00eb (BRSS) dhe n\u00eb Kajro (Egjipt) d\u00ebshmojn\u00eb se Hasan Masurica ishte njeri q\u00eb i ka kontrubuar mjaft shkenc\u00ebs por p\u00ebr fat t\u00eb keq, t\u00eb dh\u00ebnat q\u00eb siguruam me tri qendrat bot\u00ebrore: n\u00eb Mosk\u00eb, Stamboll dhe Kajro jan\u00eb t\u00eb pakta. Por t\u00eb dh\u00ebat q\u00eb mblodh\u00ebm anemban\u00eb Kosov\u00ebs mbi pun\u00ebn e Hasan Masuric\u00ebs, d\u00ebshmojn\u00eb se sa ai b\u00ebri inovacione t\u00eb tilla, t\u00eb cilat siku t\u00eb ekzistonin kushte e rrethana t\u00eb tjera ekonomike, shoq\u00ebrore e politike nga ato, n\u00ebn t\u00eb cilat jetoi e punoi ai, do t\u00eb b\u00ebnin ndkim t\u00eb madh n\u00eb p\u00ebrparimin e shkenc\u00ebs dhe t\u00eb teknik\u00ebs s\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n
Hasan Islami, i njohur n\u00eb popull si Hasan Masurica, u lund m\u00eb 22 janar t\u00eb vitit 1869, n\u00eb fshatin Krilev\u00eb, sot komuna e Kamenic\u00ebs. Babai i tij, Islami \u00eb, k\u00ebshtu q\u00eb Hasani nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb f\u00ebmij\u00ebris\u00eb e kaloi n\u00eb Krilev\u00eb e nj\u00eb pjes\u00eb tjet\u00ebr n\u00eb Gjilan. N\u00ebna e Hasanit quhej Gjylsime.<\/p>\n
Ajo lindi kat\u00ebr djem dhe dy vajza. Hasani ishte f\u00ebmija i par\u00eb, pastaj lind\u00ebn Hyseni, Salihu, Shabani, Elmazja dhe Zejnepja. Hasani pasi kreu shkoll\u00ebn tet\u00ebvje\u00e7are (Ruzhdije) n\u00eb Gjilan, shokll\u00ebn Darul Mualimin e kreu n\u00eb Shkup m\u00eb 1907. Ai punoi si imam xhamie dhe m\u00ebsues n\u00eb fshatrat Zarbic\u00eb, Dob\u00ebr\u00e7an dhe Mu\u00e7iv\u00ebrc. Hasan Masurica vdiq n\u00eb fshatin Mu\u00e7iv\u00ebrc t\u00eb Kamenic\u00ebs me 1942.<\/p>\n
Familja e Islam Masuric\u00ebs nga fshati Dllugajnic\u00eb af\u00ebr Masuric\u00ebs, at\u00ebbot\u00eb rrethi i Vranj\u00ebs, ishte shp\u00ebrngulur disa vjet para Kongresit t\u00eb Berlinit dhe ishte vendosur ng Gjilan. Si\u00e7 dihet nga t\u00ebdh\u00ebnat faktografike, nga rrethina esome e Toplic\u00ebs, e Leskovcit, e Vranj\u00ebs dhe e Nishit u shp\u00ebrngul\u00ebn me dhun\u00eb nga qytetet e lartp\u00ebrmendura dhe 511 fshatra shqiptare m\u00eb se 21 mij\u00eb familje shqiptare me m\u00eb se 360.000 an\u00ebtar\u00eb dhe u vendos\u00ebn n\u00eb Kosov\u00eb.<\/p>\n
Shumica e familjeve shqiptare ishin detyruar q\u00eb brenda 48 or\u00ebsh t\u00eb shp\u00ebrngul\u00ebn nga sht\u00ebpit\u00eb e tyre, duke marr\u00eb me veti an\u00ebtar\u00ebt e familjes dhe pla\u00e7kat e domosdoshme sht\u00ebpiake e duke l\u00ebn\u00eb plang e sht\u00ebpi t\u00eb paprekura n\u00eb m\u00ebshir\u00ebn e serb\u00ebve t\u00eb koh\u00ebs.<\/p>\n
Ato familje q\u00eb arriteme koh\u00eb t\u00eb shp\u00ebrngulen, shp\u00ebtuan erzin e namuzin, nd\u00ebrkaq nj\u00eb num\u00ebr i konsideruesh\u00ebm i tyre, q\u00eb nuk kishin mundur t\u2019ia kthenin shpin\u00ebn sht\u00ebpis\u00eb dhe pasuris\u00eb, kishin p\u00ebsuar shum\u00eb keq: pas afatit q\u00eb ua kishet caktuar qeveria serbosllave, serb\u00ebt mor\u00ebn nga dy derrkuc\u00eb e nga nj\u00eb sishe me raki dhe ua m\u00ebsyn\u00eb familjeve t\u00eb mbetura shqiptare dhe hyn\u00eb n\u00eb sht\u00ebpit\u00eb e tyre. U than\u00eb:<\/p>\n
\u201cNga dita e sotme ju nuk jeni turq e as shqiptar\u00eb musliman\u00eb! Ju jeni serbosslav sikurse q\u00eb jemi ne t\u00eb fes\u00eb ortodoks\u00eb. Andaj p\u00ebr forcimin e v\u00ebllez\u00ebris\u00eb ju kemi sjellu dhurat\u00eb nga dy d\u00ebrrkuc\u00eb dhe nga nj\u00eb shishe raki kumbullash. Tash e tutje do t\u00eb m\u00ebrrni vajzat tona p\u00ebr djemt\u00eb tuaj dhe do t\u00eb jepni vajza p\u00ebr djemt\u00eb tan\u00eb. Varrimet dhe dasmat do t\u2019i kemi t\u00eb p\u00ebrbashk\u00ebta.\u201d K\u00ebshtu rr\u00ebfente Bajrami, gjyshi i Hasan Masuric\u00ebs.<\/p>\n
Mij\u00ebra familje shqiptare q\u00eb kishin mbetur n\u00eb trojet e tyre nga dhuna e pa dashjen e tyre, u shkrin\u00eb me koh\u00eb n\u00eb serbosllav\u00eb. N\u00eb k\u00ebt\u00eb koh\u00eb t\u00eb pakoh\u00eb ishte shp\u00ebrngulur dhe Islam Bajrami, babai i Hasanit. Islami, q\u00eb t\u2019ua ruaj\u00eb f\u00ebmij\u00ebve t\u00eb vet prejardhjen, si mij\u00ebra familje t\u00eb tjera shqiptare q\u00eb pa\u00ebn vepruar, sapo vendoset n\u00eb Gjilan, p\u00ebr mbim\u00ebr merr emrin e vendlindjes nga ishte shp\u00ebrngulur me dhun\u00eb \u2013 nga Masurica, ndon\u00ebse ishin t\u00eb lindur n\u00eb fshatin e vog\u00ebl Dllugajnic\u00eb, nd\u00ebrmjet t\u00eb Vranj\u00ebs e t\u00eb Leskovcit.<\/p>\n
Ardhja e Islam Bajramit-Masuric\u00ebs n\u00eb Gjilan p\u00ebrputhjet me ngjarjet e r\u00ebnd\u00ebshishme historike kur Turqia ishte e z\u00ebn\u00eb n\u00eb luft\u00eb me Rusin\u00eb dhe kur popujt e Ballkanit kishin filluar luft\u00ebn p\u00ebr t\u2019u \u00e7liruar nga Perandoria Osmane, n\u00ebn t\u00eb cil\u00ebn kishin qen\u00eb m\u00eb se pes\u00eb shekuj.<\/p>\n
Hasan Masurica f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb pjes\u00ebrisht e kaloi n\u00eb Krilev\u00eb e pjes\u00ebrisht n\u00eb Gjilan. F\u00ebmij\u00ebria e tij ishte e ngjashme me f\u00ebmij\u00ebrin\u00eb e f\u00ebmij\u00ebve shqiptar\u00eb t\u00eb koh\u00ebs: luante shum\u00eb, kureshtja e tij ishte t\u00eb prishte dhe t\u00eb ndreqte vet lodrat e tij. Hasani kishte fantazi t\u00eb bujshme. Ai m\u00eb von\u00eb konstruktoi gj\u00ebra t\u00eb ndryshme, t\u00eb cilat u treguan t\u00eb suksesshme edhe n\u00eb praktik\u00eb dhe mahniti bashk\u00ebkoh\u00ebsit e tij.<\/p>\n
N\u00eb shkoll\u00ebn tet\u00ebvje\u00e7are, Hasan Islami m\u00ebsoi bukur turqishten, arabishten dhe persishten, t\u00eb cilat i p\u00ebrsosi n\u00eb shkoll\u00ebn Darul Mualimin (shkolla normale). N\u00eb saje t\u00eb njohjes shum\u00eb t\u00eb mir\u00eb t\u00eb tri gjuh\u00ebve orientale, leximit t\u00eb librave n\u00eb k\u00ebto tri guh\u00eb dhe njohjes s\u00eb k\u00ebtyre tri kulturave, Hasan Islami posedonte dituri t\u00eb gjer\u00eb. Babai i tij, Islami, koh\u00eb pas kohe blente mall sidomos krip n\u00eb Selanik dhe sillte n\u00eb nahin\u00eb e Gjilanit.<\/p>\n
Ai blente edhe libra p\u00ebr nevojat e veta dhe t\u00eb bijve t\u00eb tij. Andaj Hasani qysh n\u00eb f\u00ebmij\u00ebri kishte pasion leximin e librave t\u00eb ndryshme, sidomos librat mbi shkencat natyrore. Merret vesh se ai m\u00eb shum\u00eb lexonte libra. Zbulimet e m\u00ebdha t\u00eb shkenc\u00ebtar\u00ebve arab\u00eb, persian\u00eb dhe grek\u00eb kishin b\u00ebr\u00eb q\u00eb fantazia e Hasanit, jo vet\u00ebm t\u00eb pasurohej por edhe t\u00eb cytej p\u00ebr t\u00eb krijuar vet\u00eb gj\u00ebra t\u00eb reja.<\/p>\n
\u00c7far\u00eb nx\u00ebn\u00ebsi i mir\u00eb ishte n\u00eb shkoll\u00eb Hasan Islami, m\u00ebsojm\u00eb nga d\u00ebftesa e shkoll\u00ebs tet\u00ebvje\u00e7are (Shkolla Ruzhdije) t\u00eb l\u00ebshuar me 9 korrik 1883, n\u00eb Gjilan n\u00eb t\u00eb cil\u00ebn shkruan: \u201cHasan (Islam) Masurica kreu shkoll\u00ebn tet\u00ebvje\u00e7 dhe tregoi k\u00ebt\u00eb sukses: arabisht- 10, persisht-9, histori-9, matematik\u00eb-7, amali-8, vizatim teknik-9, gjeografi-9, shkrim ka-10, drejtshkrimi i gjuh\u00ebs turke-9.\u201d Hasan Masurica edhe shkoll\u00ebn normale p\u00ebr m\u00ebsues (Darul Mualimin) e kreu me sukses t\u00eb shk\u00eblqyesh\u00ebm \u2013 t\u00eb t\u00eb gjitha l\u00ebnd\u00ebt kishte marr\u00eb 9-she e 10-t\u00ebshe dhe k\u00ebshilli i arsimtar\u00ebve i kishte porositur me shkrim ministris\u00eb s\u00eb at\u00ebher\u00ebshme t\u00eb arsimit, q\u00eb Hasan Masuric\u00ebs t\u2019i mund\u00ebsohej shkollimi i m\u00ebtejm\u00eb n\u00eb Stamboll ose n\u00eb Kajro e me shpenzime t\u00eb shtetit.<\/p>\n
Hasan Masurica pas kryerjes s\u00eb shkoll\u00ebs fillore tet\u00ebvje\u00e7are p\u00ebr arsye t\u00eb shp\u00ebrnguljes s\u00eb dy v\u00ebllez\u00ebrve n\u00eb Turqi dhe vdekjes s\u00eb v\u00ebllait t\u00eb tret\u00eb shum\u00eb her\u00ebt, si dhe p\u00ebr arsye t\u00eb rrethanave ekonomike nj\u00eb kooh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb nd\u00ebrpreu shkollimin dhe q\u00ebndroi n\u00eb sht\u00ebpi. Ai gjat\u00eb asaj kohe kishte nd\u00ebrtuar nj\u00eb pun\u00ebtori t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb sht\u00ebpin\u00eb e tij gjegj\u00ebsisht n\u00eb Plevic\u00eb n\u00eb Gjilan dhe merrej me inovacione. Ai s\u00eb pari b\u00ebnte skica n\u00eb let\u00ebr e pastaj ato i realizonte n\u00eb vep\u00ebr.<\/p>\n
K\u00ebshtu, Hasan Masurica m\u00eb 1899, nd\u00ebrtoi aeroplanin (ballonin) nga d\u00ebrrasat e plepit dhe p\u00ebrlhura t\u00eb lyer\u00eb me dyll, n\u00eb fshatin Zarbic\u00eb at\u00ebbot\u00eb rrethi (kazaja) e Vranj\u00ebs, me t\u00eb cilin i biri, Muharremi 12-vje\u00e7ar u ngrit n\u00eb aj\u00ebr 50 deri 70 metra lart duke kaluar nj\u00eb distanc\u00eb perj afro kat\u00ebr kilometra. Kjo ngjarje mahniti pa mas\u00eb fshatar\u00ebte Zarbic\u00ebs dhe t\u00eb fshatrave p\u00ebrreth. N\u00eb nd\u00ebrtim e aeroplanit, q\u00eb kishte krah\u00eb dhe bishin sikur aeroplan\u00ebt e sot\u00ebm, atij i kishte ndihmuar frakatari i fshatit me emrin Abdyl. At\u00eb dit\u00eb kur aeroplani (t\u00eb cilin ata e kishin quajtur ballon) ishte ngritur n\u00eb aj\u00ebr, e pjes\u00ebmarr\u00ebs, p\u00ebrve\u00e7 Hasan Masuric\u00ebs dhe t\u00eb birit, Muharremit, kishin qen\u00eb farkatari Abdyl dhe Mahmut Rrapi nga fshati Zabic\u00eb, nd\u00ebrkaq fluturimin e aeroplanit e kishin par\u00eb qindra e qindra fshatar\u00eb e barinj, q\u00eb punonin n\u00eb fush\u00eb ose kullotnin bag\u00ebtin\u00eb.<\/p>\n
N\u00eb fshatin Zarbic\u00eb, sot komuna e Bujanocit, Hasan Masurica gjithashtu ka nd\u00ebrtuar edhe mullirin, i cili ka punuar me uj\u00eb dhe me ndihm\u00ebn e er\u00ebs. Ai m\u00eb par\u00eb b\u00ebr\u00eb skic\u00ebn n\u00eb let\u00ebr e pastaj e kishte b\u00ebr\u00eb konstruktimin e mullirit. Kur b\u00ebnte vera that\u00eb e nuk kishte uj\u00eb, mulliri punonte me ndihm\u00eben e er\u00ebs, sepse ai ishte ngritur n\u00eb maje t\u00eb nj\u00eb bregoreje; kur kishte uj\u00eb, n\u00eb pranver\u00eb, vjesht\u00eb dhe n\u00eb dim\u00ebr, me qen\u00eb se ujit ia kishte nd\u00ebrruar rrug\u00ebn, kishte sjell\u00eb me kanal, t\u00eb cilin e kishte nd\u00ebrtuar me ndihm\u00ebn e fshatar\u00ebve, mulliri mund t\u00eb bluante nga 800 deri 1000 kilogram drith\u00eb n\u00eb dit\u00eb. Hasan Masurica m\u00eb von\u00eb b\u00ebri skicat dhe realizoi konstriktimin e suksessh\u00ebm t\u00eb or\u00ebs precize t\u00eb murit, e cila punoi deri von\u00eb, triciklet\u00ebn, mullirin p\u00ebr bluarjen e kaf\u00ebs me t\u00ebcil\u00ebn familja u sh\u00ebrbye p\u00ebr shum\u00eb vjet e shum\u00eb gj\u00ebra t\u00eb tjera.<\/p>\n
Hasan Masurica pas kryerjes s\u00eb shkoll\u00ebs fillore tet\u00ebvje\u00e7are, si pohuam m\u00eb par\u00eb, shum\u00eb vjet nd\u00ebrpreu shkollimin dhe q\u00ebndroi n\u00eb sht\u00ebpi. Gjat\u00eb asaj kohe kishte lexuar libra t\u00eb ndryshme n\u00eb turqishte, arabishte dhe persishte, libra nga fizika, matematika, shkencat teknikee sidomos nga astronomia. Nj\u00ebkoh\u00ebsisht n\u00eb pun\u00ebtorin\u00eb e tij t\u00eb vog\u00ebl n\u00eb pl\u00ebvic\u00eb kishte b\u00ebr\u00eb skic\u00ebn e pushk\u00ebs me nj\u00eb fishek. P\u00ebr arsye t\u00eb hap\u00ebsir\u00eb n\u00eb revist\u00ebn ton\u00eb, nuk kemi mund\u00ebsi t\u00eb p\u00ebrshkruajm\u00eb n\u00eb detaje pun\u00ebn q\u00eb ka b\u00ebr\u00eb Hasan Masurica gjat\u00eb konstruktimit dhe realizimit t\u00eb t\u00eb gjitha inovacioneve t\u00eb tij.<\/p>\n
Mir\u00ebpo, do teksuar se Hasan Masurica, n\u00eb kushte tejet t\u00eb v\u00ebshtira materiale dhe pa vegla t\u00eb nevojshme, rreth vitit 1901 arriti t\u00eb p\u00ebrkryej\u00eb pushk\u00ebn me nj\u00eb fishek, e cila mund t\u00eb vrishte gjer 150 metra larg. Ai pun\u00ebn n\u00eb p\u00ebrsosjen e k\u00ebsaj arme e vazhdo. N\u00eb vitet 1903.11904, n\u00eb saje t\u00ebndihm\u00ebs s\u00eb profesorit (myderrizit) t\u00eb shkoll\u00ebs normale p\u00ebr m\u00ebsues (Darul Mualimin) Kamber Krasniqit, q\u00eb ishte i lindur n\u00eb fshatin Dajkoc, sot komuna e Kamenic\u00ebs, konstrukton dhe p\u00ebrsos\u00eb funksionimin e pushk\u00ebve me pes\u00eb dhe me 25 fishek\u00eb. Profesori i Hasanit, Kamber Krasniqi i shkruan let\u00ebr Sulltan Hamidit n\u00eb Stanboll dhe e njofton p\u00ebr inovacionet p\u00ebrkat\u00ebsisht p\u00ebr pushk\u00ebt q\u00eb kishe konstruktuar Hasan Masurica.<\/p>\n
N\u00eb Pranver\u00ebn e vitit 1905, n\u00eb adres\u00eb t\u2019Hasan Masuric\u00ebs, \u201cAtek Xhami\u201d nr. 144, n\u00eb Gjilan, arrin nj\u00eb let\u00ebr e mbyllur me dyll. Mbi dyll ishte shtypur sh\u00ebnji i Sulltan Hamidit. Hasan Masurica e lexon letr\u00ebn me nxitim. Nuk iu besonte syve t\u00eb vet: Sulltan Hamidi ishte informuar p\u00ebr inovacionet e tij, sidomos p\u00ebr pushk\u00ebt, dhe e ftonte n\u00eb audienc\u00eb, n\u00eb Stamboll.<\/p>\n
N\u00eb let\u00ebr pastaj lexoi p\u00ebr udh\u00ebzimet q\u00eb i jepeshin Hasan Masuric\u00ebs, q\u00eb t\u00eb shkonte te kajemkami i Gjilanit dhe t\u00eb siguronte dokumentin e shpenzimet p\u00ebr t\u00eb udh\u00ebtuar n\u00eb fsheht\u00ebsin\u00eb m\u00eb t\u00eb madhe me arm\u00ebt e tij p\u00ebr n\u00eb Stamboll. Hasan Masurica pasi siguron dokumentin e nevojsh\u00ebm t\u00eb udh\u00ebtimit dhe parat p\u00ebr rrug\u00eb, arm\u00ebt i mb\u00ebshtjell\u00eb n\u00eb mysheme dhe niset p\u00ebr rrug\u00eb. Nj\u00eb dit\u00eb q\u00ebndron te profesori i tij n\u00eb Shkup, myderrizi Kamber Krasniqi, i cili e njofton se ai i kishte shkruar sulltanit p\u00ebr inovacionet e tij.<\/p>\n
Hasan Masurica me t\u00eb arritur n\u00eb Stamboll, p\u00ebrmes Shkupit deh Selanikut, nat\u00ebn e par\u00eb e kalon n\u00eb nj\u00eb bujtin\u00eb. T\u00eb nesermen, para se t\u00eb arrij\u00eb te sarajet e sulltanit, fal\u00eb adres\u00ebs q\u00eb ia kishte d\u00ebrguar i v\u00ebllai i tij, Hyseni, i shp\u00ebrngulur n\u00eb Turqi shum\u00eb vite m\u00eb par\u00eb, n\u00eb nj\u00eb librari e gjen\u00eb nj\u00eb lib\u00ebr t\u00eb lasht\u00eb arabe mbi astronomin\u00eb. Kur Hasani ia k\u00ebrkon librin shit\u00ebsit, i cili ishte rreth 84-vje\u00e7, shit\u00ebsi i thot\u00eb:<\/p>\n
Un\u00eb nga f\u00ebmij\u00ebria e hershme punoj n\u00eb dyqanin e babait dhe qysh at\u00ebher\u00eb e kemi librin q\u00eb ju e k\u00ebrkoni, por nuk mbaj mend t\u00eb ket\u00eb krkuar kush k\u00ebt\u00eb lib\u00ebr! Zot\u00ebria juaj, n\u00eb qoft\u00eb se di t\u00eb lexoj\u00eb s\u00ebp aku nj\u00eb rresht e ta p\u00ebrkthjej\u00eb, un\u00eb do t\u2019u fal\u00eb librin dhe nj\u00eb lir ari t\u00eb kuqe! Hasani i g\u00ebzuar q\u00eb kishte gjetur librin, q\u00eb e kishte d\u00ebshiruar kaher\u00eb, e merr librin n\u00eb dor\u00eb, e shfleton me kujdes dhe fillon, s\u00eb pari t\u00eb lexoj\u00eb n\u00eb gjuh\u00ebn arabe e pastaj t\u2019a p\u00ebrkthej at\u00eb q\u00eb e kishte lexuar p\u00ebr ta bindur shit\u00ebsin se ai, jo vet\u00ebm q\u00eb dinte t\u00eb lexojnte rrjedhsh\u00ebm arabisht, por edhe dinte t\u00eb p\u00ebrkthente n\u00eb turqishte at\u00eb q\u00eb e kishte lexuar. At\u00ebbot\u00eb shit\u00ebsi i dhuron librin dhe nj\u00eb lir\u00eb ari.<\/p>\n
Fill pastaj, shit\u00ebsi kishte porositur dy kafe dhe ishte interesuar kush ishte djaloshi dhe nga ishte. Hasani i kishte treguar t\u00eb gjitha, por nuk i kishte folur shit\u00ebsit p\u00ebr q\u00ebllimin e vizit\u00ebs s\u00eb tij Stambollit sepse ruante sekretn ashtu si\u00e7 ishte porositur me letr\u00ebn e Sulltan Hamidit. At\u00eb dit\u00eb, Hasan Masurica paraqitet n\u00eb sarajet e sulltanit n\u00eb \u201cDollma Bah\u00e7e\u201d kurse t\u00eb nes\u00ebrmen vet\u00eb Sulltan Hamidi e pret n\u00eb audienc\u00eb. Para se Hasan Masurica t\u00eb b\u00ebj\u00eb demonstrimin e arm\u00ebve para sulltanit, k\u00ebshilltar\u00ebt e padishahut kishin ftuar t\u00eb merrnin pjes\u00eb edhe tre shqiptar\u00eb Azem, Sherif dhe Osman Sedllarin nga fshati Sedllar, at\u00ebbot\u00eb rrethi i Gjilanit, trup\u00ebrojet personale t\u00eb sulltanit.<\/p>\n
(P\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje, p\u00ebrve\u00e7 vet\u00eb Hasan Masuric\u00ebs, m\u00eb von\u00eb kan\u00eb rr\u00ebfyer edhe Azem, Sherif dhe Osman Sedllari nga Sedllari i sot\u00ebm i Kamenic\u00ebs, pas kthimit n\u00eb Kosov\u00eb m\u00eb 1912). Sulltan Hamidi mahnitet me funksionin e pushk\u00ebve q\u00eb kishte konstruktuar Hasan Masurica, andaj i premton kushte t\u00eb mira pune e shp\u00ebrblim p\u00ebrrallor\u00eb Stamboll.<\/p>\n
Mir\u00ebpo Azemi, Sherifi dhe Osman Sedllari q\u00eb ishin t\u00eb informuar mir\u00eb p\u00ebr v\u00eblimet n\u00eb Turqi, e sidomos p\u00ebr p\u00ebrgaditjen e kryengritjes s\u00eb popujve t\u00eb rob\u00ebruar t\u00eb Ballkanit, pra edhe t\u00eb shqiptar\u00ebve kund\u00ebr Perandoris\u00eb osmane, pas bised\u00ebs s\u00eb fsheht\u00eb me Hasan Masuric\u00ebn, nj\u00eb nat\u00eb Hasani hudh\u00eb skicat dhe arm\u00ebt n\u00eb Bosofor dhe i ndihmuar nga vendasit e tij ik\u00ebn nga Dollma Bah\u00e7eja dhe i veshur si nj\u00eb dervish arrin\u00eb t\u00eb kaloj\u00eb kufirin n\u00eb Edre dhe t\u00eb kthehet n\u00eb Kosov\u00eb. N\u00eb vitin 1909, Hasan Masurica u bashkohet shum\u00eb patriot\u00ebve t\u00eb shquar t\u00eb Gjilanit me rrethin\u00eb p\u00ebr hapjen e shkollave shqipe n\u00eb Gjilan dhe fshatrat e tij. Nga viti 1911 gjer n\u00eb vitin 1925, Hasan Masurica b\u00ebn\u00eb kalendarin mbi pozit\u00ebn e planeteve n\u00eb gjith\u00ebsi, b\u00ebn kalendarin rrethor n\u00eb t\u00eb cilin ka mb\u00ebrthyer p\u00ebrmbajtjen e Kur\u2019anit, q\u00eb \u00ebsht\u00eb nj\u00eb enigm\u00eb e v\u00ebrtet\u00eb sikur edhe kalendari mbi pozit\u00ebn e planetev n\u00eb gjith\u00ebsi.<\/p>\n
Hasan Masurica n\u00eb Luft\u00ebn Ballkanike mori pjes\u00eb aktive kund\u00eb ushtris\u00eb bullgare n\u00eb fshatrat e komun\u00ebs s\u00eb sotme shqiptare t\u00eb Vranj\u00ebs e t\u00eb Bujanovcit, me \u00e7\u2019rast qe plagosur n\u00eb fytyr\u00eb, m\u00eb 1916, kur bullgar\u00ebt e dogj\u00ebn fshatin Zarbic\u00eb merrej me inovacione. At\u00ebbot\u00eb bullgar\u00ebt ia kishin djegur sht\u00ebpine dhe bibliotek\u00ebn shum\u00eb t\u00eb pasur rreth 400 ekzemplar\u00eb.<\/p>\n
Hasan Masurica ishte vizionar i v\u00ebrtet\u00eb. N\u00eb saje t\u00eb rr\u00ebfimeve t\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebsve t\u00eb tij, Mahmut Rrapit nga fshati Zarbic\u00eb, plak 100-vje\u00e7ar, Sabedin Thaqit nga Mu\u00e7iv\u00ebrci, Kamber Krasniqi nga fshati Dajkovc, dy ish nx\u00ebn\u00ebsit e tij \u2013 Qerim Ibrahimi nga fshati Qarr dhe Qerim Hajdari gjithashtu nga fshati Qarr, Hasani ishte jo vet\u00ebm imam i mir\u00eb, m\u00ebsues i aft\u00eb, por ai ishte inovator dhe vizionar i mah.<\/p>\n
Ai rreth vitit 1900, fliste se njeriu brenda disa decenieve do t\u00eb fluturoj\u00eb dhe do t\u00eb arrij\u00eb n\u00eb planetet tjera, sepse njeriu do t\u00eb flas\u00eb nga nj\u00eb kontinent tjet\u00ebr e do ta shohim e d\u00ebgjojm\u00eb n\u00eb dhom\u00eb, njer\u00ebzimi do t\u00eb zbuloj\u00eb arm\u00eb, q\u00eb do t\u00eb jen\u00eb n\u00eb gjendje brenda disa minutash t\u00eb shkat\u00ebrroj\u00eb gjallesat e bim\u00ebt n\u00eb planetin ton\u00eb e t\u00eb tjera.<\/p>\n
Hasan Masurica, m\u00ebsuesi yn\u00eb n\u00eb mekteb na thoshte se rreth vitit 2100, njer\u00ebzit do ta zhvillojn\u00eb e p\u00ebrparojn\u00eb aq shum\u00eb shkenc\u00ebn e teknik\u00ebn, sa q\u00eb nuk do t\u00eb ken\u00eb nevoj\u00eb t\u00eb punojn\u00eb fizikisht fare. Kjo do t\u00eb ndikoj\u00eb q\u00eb njeriut t\u2019i dob\u00ebsohen gjymtyr\u00ebt e trupit, trupi i njeriut do t\u00eb zvoglohet, kurse koha e toj do t\u00eb rritet shum\u00eb s\u00eb bashku me trupin rr\u00ebfen Qerim Ibrahimi, nj\u00ebri nga nx\u00ebn\u00ebsit e shumt\u00eb t\u00eb Hasanit.<\/p>\n
Bashk\u00ebkoh\u00ebs t\u00eb shumt\u00eb t\u00eb Hasan Masuric\u00ebs nga Zarbica, Mu\u00e7iv\u00ebrci, Dajkoci, Roga\u00e7ica\u2026 na than\u00eb se ai ishte imam i rregullt n\u00eb xhami, m\u00ebsues i shk\u00eblqyesh\u00ebm, por edhe dijetar e inovator i madh i koh\u00ebs. Ai ishte njeri i urt\u00eb dhe shum\u00eb i sjellsh\u00eb me fshatar\u00eb. Ai posedonte dituri t\u00eb gjer\u00eb dhe shpjegonte or\u00eb t\u00eb t\u00ebra pa u lodhur fare. Nj\u00ebherit ai m\u00ebsonte rinin\u00eb shkollore edhe p\u00ebr jet\u00eb t\u00eb gjall\u00eb. Ai posedonte dituri t\u00eb gj\u00ebr\u00eb nga l\u00ebnd\u00ebt shoq\u00ebrore dhe ekzakte. P\u00ebr k\u00ebt\u00eb, Hasan Masuric\u00ebs i kishte dal\u00eb nami anemban\u00eb Kosov\u00ebs. Mu p\u00ebr k\u00ebt\u00eb, n\u00eb vitin 1942, kur vdiq ai n\u00eb fshatin Mu\u00e7iv\u00ebrc, komuna e sotme e Kamenic\u00ebs, ku edhe u varros me nderime t\u00eb m\u00ebdha, mor\u00ebn pjes\u00eb mijra veta nga t\u00eb gjitha territoret e Kosov\u00ebs.<\/p>\n
Shpik\u00ebsi i Kallashnikovit ishte shqiptar?<\/strong><\/p>\n Shpik\u00ebsi i pushk\u00ebs automatike Kallashnikov, Mikhail Kallashnikov ka vdekur n\u00eb mosh\u00ebn 94 vje\u00e7are<\/p>\n Kjo pushk\u00eb e projektuar nga ai u b\u00eb nj\u00eb nd\u00ebr arm\u00ebt m\u00eb t\u00eb p\u00ebrdorura n\u00eb bot\u00eb p\u00ebr koh\u00eb t\u00eb gjat\u00eb. Sipas t\u00eb dh\u00ebnave nga burime tjera zbuluesi i v\u00ebrtet\u00eb i k\u00ebsaj pushke automatike \u00ebsht\u00eb Hoxh\u00eb Hasan Masurica.<\/p>\n Q\u00eb prej vitit 1901 e deri n\u00eb vitin 1905 Mulla Hasan Masurica konstruktoi pushk\u00ebt me nj\u00eb, pes\u00eb dhe nj\u00ebzet e pes\u00eb fishek\u00eb dhe demonstroi funksionimin e tyre para Sulltan Abdyl Hamidit n\u00eb Stamboll n\u00eb vitin 1905. Edhe kjo ngjarje ka pasur d\u00ebshmitare okulare, t\u00eb cilit ishin bashk\u00ebvendasit e Hasan Masuric\u00ebs, Azem Saliu, Sherif Osmani dhe Osman Zahiri nga Sedllari, sot Komuna e Kamenic\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt at\u00eb koh\u00eb ishin truproje personale t\u00eb Sulltan Abdyl Hamidit . Ata, sipas d\u00ebshmive t\u00eb bashk\u00ebkoh\u00ebsve, kan\u00eb treguar se si Sulltan Hamidi u impresionua nga kjo shpikje e shqiptarit dhe planifikonte fillimin e konstruktimit t\u00eb pushk\u00ebve n\u00eb fabrika . Plus Sulltani e mir\u00ebpriti Hasan Masurica me shum\u00eb t\u00eb mira dhe i ofroi disa beneficione dhe i dha nj\u00eb nga vendet m\u00eb t\u00eb mira n\u00eb Dollma Bah\u00e7e t\u00eb rrinte e t\u00eb punonte. Sulltani i premtoi Hasanit se do e ndihmonte t\u00eb rind\u00ebrtonte aeroplanin aty n\u00eb Stamboll . Hasan Masurica e mahniti Sulltanin me edukat\u00ebn dhe mjesht\u00ebrin\u00eb e tij intelektuale n\u00eb komunikim,me nj\u00eb turqishte t\u00eb p\u00ebrsosur,me fjal\u00eb t\u00eb zgjedhura dhe me nj\u00eb kultur\u00eb t\u00eb gjithanshme .<\/p>\n Nuk ishte vet\u00ebm nj\u00eb m\u00ebsues a nj\u00eb shkenc\u00ebtar i rrall\u00eb, por edhe nj\u00eb patriot e atdhedash\u00ebs i ve\u00e7ant\u00eb. Tre truprojat e Sulltanit ku Mulla Hasani takohet n\u00eb nj\u00eb mbr\u00ebmje,me shum\u00eb kujdes, ku Hasani k\u00ebrkon ndihm\u00ebn e tyre q\u00eb t\u00eb ik\u00eb nga oborri mbr\u00ebt\u00ebror dhe t\u00eb kthehet n\u00eb sht\u00ebpi . Nuk deshi q\u00eb me skicat e tij t\u00eb punohen pushk\u00ebt me t\u00eb cilat mund t\u00eb p\u00ebrdoreshin kund\u00ebr v\u00ebllez\u00ebrve t\u00eb tij. K\u00ebto jan\u00eb t\u00eb d\u00ebshmuara nga bashk\u00ebkoh\u00ebs n\u00eb vitin 1912, kur k\u00ebta oficer\u00eb u kthyen n\u00eb vendlindje dhe tregonin me imt\u00ebsi pritjen e Hasan Masuric\u00ebs n\u00eb Stamboll nga vet\u00eb Sulltan Hamidi si dhe planin e tyre p\u00ebr ta p\u00ebrcjell\u00eb Mulla Hasanin n\u00eb atdhe , pa len\u00eb gjurm\u00eb apo skica.<\/p>\n Thuhet se ai i hodhi n\u00eb Bosfor arm\u00ebt , por jo edhe skicat . Largimi i tij shkoi mir\u00eb deri n\u00eb Sofje t\u00eb Bullgaris\u00eb p\u00ebrmes shoq\u00ebruesve t\u00eb fshehur , por n\u00eb Sofje u zu dhe u burgos , ku edhe detyrohet t\u00eb shpjegoj skicat q\u00eb kishte me vete. Ka shum\u00eb supozime se ku kan p\u00ebrfunduar ato skica , kush i mori, pse p\u00ebrmendet Ambasadori i Rusis\u00eb n\u00eb Bullgari e disa detaje t\u00eb reja. Mbesim me shpres\u00eb q\u00eb hulumtuesit shqiptar\u00eb do t\u00eb mund t\u00eb v\u00ebrtetojn n\u00eb arkivat e Bullgaris\u00eb dhe t\u00eb Turqis\u00eb ndonj\u00ebher\u00eb deri n\u00eb im\u00ebtsi p\u00ebr hulumtimet e inovatorit Hasan Masurica.<\/p>\n Mund t\u00eb supozohet , q\u00eb idet p\u00ebr pushk\u00ebt automatike ruse , kallshnikov\u00ebt , mund ta ken\u00eb prejardhjen pik\u00ebrisht nga pushka automatike me nj\u00ebzet\u00eb e pes\u00eb fishek\u00eb q\u00eb Hasan Masurica e pat projektuar , shpikur dhe demonstruar para Sulltan Hamidit n\u00eb Stamboll dhe ambasadorit rus n\u00eb Sofje.\/BotaSot<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Hasan Masurica nd\u00ebrtoi pushk\u00ebn me nj\u00eb, pes\u00eb dhe nj\u00ebzet\u00eb e pes\u00eb fishek\u00eb, t\u00eb cilat i demonstroi para Sulltan Abdul Hamidit n\u00eb Stamboll, ku ishin prezent dhe p\u00ebr k\u00ebt\u00eb ngjarje kan\u00eb rr\u00ebfyer m\u00eb von\u00eb: Azem, Sherif dhe Osman Sedllari nga fshati Sedllar i komun\u00ebs s\u00eb Kamenic\u00ebs, t\u00eb cil\u00ebt at\u00ebbot\u00eb ishin truproje personale t\u00eb sulltanit n\u00eb Stanboll. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18801,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18781","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-latest-articles"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n