Nj\u00eb zakon morbid i serb\u00ebve, kur prindi ( babai ) i mbushte 60 vjet, i biri i tij e merrte me veti dhe d\u00ebrgonte n\u00eb vend t\u00eb caktuar, zakonisht af\u00ebr nj\u00eb prrockeje dhe mbyt\u2019te ose me sakic\u00eb ose me \u201ctokmak\u201d -k\u00ebshtu shkruan DRA\u017dEN GUDI\u0106 , n\u00eb vitin 2017.<\/p>\n
Sa \u00e7udi nga ne, askush nuk na ka folur p\u00ebr k\u00ebt\u00eb mizori antinjerzore t\u00eb serb\u00ebve, bile as n\u00eb koh\u00ebn e turkut. Nga zakonet e tyre t\u00eb flliqura ishte edhe ky, q\u00eb naten e martes\u00ebs babai e v\u00ebrtetonte i pari n\u00ebse nusja e dajlit ishte e pa prekur.<\/p>\n
Duke filluar m\u00eb her\u00ebt se nga Kongresi I Berlinit, kur ky popull nuk kishte as shkrim e as lexim, arriti t\u00eb na zhb\u00ebn\u00eb nga tokat tona dhe t\u00eb rritet n\u00eb d\u00ebm t\u00eb territorit dardan dhe t\u00eb mb\u00ebrrin\u00eb aty ku \u00ebsht\u00eb edhe sot. K\u00ebta, t\u00eb quajtur njer\u00ebz nuk knaqen ende, dhe po e k\u00ebrkojn\u00eb edhe Kosov\u00ebn ta ndajn\u00eb p\u00ebrgjysm\u00eb.<\/p>\n
Q\u00eb nga Garashanini , Jovan Cvijiqi etj, k\u00ebta kan\u00eb shkruar me mij\u00ebra libra, broshura dhe pamflete, t\u00eb cilat t\u00eb shtypura n\u00eb gjuh\u00ebt e Europ\u00ebs dhe jan\u00eb shp\u00ebrndar po ashtu n\u00eb Europ\u00eb. Europa , jo q\u00eb na njihte aq mir\u00eb dhe iu besinin \u201clibrave\u201d t\u00eb tyre, ligjeratave t\u00eb tyre n\u00ebp\u00ebr qendrat kryesore t\u00eb kontinentit duke \u201cdokumentuar\u201d keq e m\u00eb keq p\u00ebr ne.<\/p>\n
Ishim \u201c popull i eg\u00ebr q\u00eb jeton vet\u00ebm maleve, dhe se iu zaptuam tokat e \u201c tyre \u201c. \u201c ishim \u201c si arushat e shpellava ku nuk dijshim se ku i kemi varret e t\u00eb par\u00ebve tan\u00eb. I pari q\u00eb ka folur di\u00e7 ka me pesh\u00eb ishte At Gjergj Fishta n\u00eb Konferenc\u00ebn e Paqes n\u00eb Paris. Turqia dhe Rusia kishin angazhuar njer\u00ebzit m\u00eb t\u00eb men\u00e7ur p\u00ebr t\u00eb folur sa m\u00eb keq p\u00ebr ne, t\u00eb bindin Per\u00ebndimin q\u00eb n\u00eb jemi nj\u00eb mbetje turke, t\u00eb sjelluar nga ata, popull pa tradit\u00eb ,pa histori ma qytet\u00ebrim , q\u00eb nuk meritojm\u00eb t\u00eb kemi shtet- tjesht, popull q\u00eb vet\u00ebm bishtin e kemi mangut.<\/p>\n
N\u00eb literatur\u00ebn e sotme , t\u00eb cil\u00ebt serb\u00ebt nuk e fshehin ekziston edhe fjala e tyre popullore \u2018zreo za sekir\u010de\u2019 ( i pjekur p\u00ebr sopat\u00eb ), fjal\u00eb e cila ka mbetur si rikujtues p\u00ebr koh\u00ebrat , kur serb\u00ebt e zvoglonin familjen e tyre n\u00eb m\u00ebnyren m\u00eb jonjerzore e as shtazarake t\u00eb quajtur \u2013lapot. Sipas k\u00ebtij senicidi \u201cmitik\u201d mitik\u201d ( senicid \u2013mbytja e plakut ). kur burri i mbushte 60 vjet, b\u00ebhetj i tep\u00ebrt dhe barr\u00eb p\u00eb familjen , i mbetetj t\u00eb birit ose ndonj\u00eb familjari ( n\u00ebse ai nuk kishte djem ) q\u00eb ta d\u00ebgon n\u00eb pyll\u00eb dhe me ritual ta mbyste duke i r\u00ebn\u00eb n\u00eb kok\u00eb me dicka t\u00eb fort\u00eb ose me sopat\u00eb p\u00ebr ta mbytur, \u201cRituali\u201d eliminues donte q\u00eb \u201cplaku\u201d t\u00eb mbante nj\u00eb buk\u00eb poga\u00e7e mbi kok\u00eb.<\/p>\n
Poga\u00e7a mbi kok\u00eb simbolizonte q\u00eb ai nuk meriton m\u00eb t\u00eb han buk\u00eb, dhe me k\u00ebte nuk e meriton as t\u00eb jetoj\u00eb se pse ishte barr\u00eb e madhe. Ky zakon i f\u00eblliqur \u00ebsht\u00eb praktikuar derin n\u00eb fund t\u00eb shekullit 19, i cili m\u00eb von\u00eb \u00ebsht\u00eb ndaluar me ligj.<\/p>\n
Antrpologu Bojan Jovanovi\u0107, autori i librit \u201c\u2019Tajna lapota\u2019 ( E fshehta e lapotit ) tregon se ky ishte nj\u00eb zakon me konotaciaone psikologjike dhe n\u00eb funkcion social (Prema rije\u010dima nekih antropologa, lapot nije ni obi\u010daj ni ritual koji se upra\u017enjavao, ve\u0107 mit \u010dije je preno\u0161enje zapravo imalo za cilj zabranu ocoubojstva u ime spre\u010davanja kaosa, a zarad civiliziranog rje\u0161avanja generacijskog sukoba i opstanka kulture. ) Pra mundohej t\u00eb lajn\u00eb m\u2026 me sh\u2026 p\u00ebr nj\u00eb veti q\u00eb aq shtaz\u00ebt nuk e kishin.<\/p>\n
N\u00eb studimin e tij t\u00eb vitit 1999 , mundohet t\u00eb tregon se si n\u00ebnja rast nipi e paske fshehur gjyshin, dhe pasta ky zakon i \u201cprapametur \u201c qenka ndaluar me ligj n\u00eb fund t\u00eb shek.19
\nShum\u00eb m\u00eb heret se viti 1918, Tihomir \u0110or\u0111evi\u0107 n\u00eb librin e tij \u201c Jeta e jon\u00eb popullore eka p\u00ebrshkruar sakt\u00ebsesht arsyen dhe metoden e vrasjes s\u00eb \u201c plakut \u201c 60 vje\u00e7ar.
\nEdhe n\u00eb librin \u201c\u2019Narodna predanja o ubijanju starih ljudi\u2019 iz 1929. libri i shkenc\u00ebtari t\u00eb madhe serb Vojislav Radovanovi\u0107 . lapoti p\u00ebrshkruhet si si akt e nj\u00eb rituali publik.<\/p>\n
Tregimi q\u00eb ngrin\u00eb gjakun \u00ebsht\u00eb me titullin \u201c Ja si e kam mbytur babain tim duke respektuar zakonin serb, \u201c e shkruar para disa vitesh nga Mihalo Medenica. ( P\u00ebrshkrimi i tij \u00ebsht\u00eb tmerrues, prandaj nuk e p\u00ebrktheva fxh). (Evo kako sam ubio svog oca zbog starog srpskog obi\u010daja! Autor: Mihailo Medenica \/ Nedeljnik
\n(Lapot je drevni srpski ritual javnog ubijanja starih i iznemoglih \u2013 prete\u010da sle\u0161er filmova, samo sa pravim \u017ertvama.<\/p>\n
Da su imali kameru i snimali, zvalo bi se snaf. Tako napuni baba 80 godina, nema vi\u0161e vajde od nje, samo sedi i jede sira, ni\u0161ta ne mo\u017ee da radi, izlapela, nervira uku\u0107ane. Onda uku\u0107ani postignu dogovor da je izmasakriraju i jednog dana joj ka\u017eu: \u201dBaba, idemo u varo\u0161!\u201d A u varo\u0161i se sjatili br\u0111ani sa kopa\u010dima, sekirama, satarama, kocima i toljagama. Ponesu i uku\u0107ani svako po no\u017e, sekiricu, \u0161ilo, iglu za pletenje, ko ima martinke ponese martinke, ko nema \u2013 mo\u017ee i truperke, sukaljku i sve \u010dime mo\u017ee\u0161 dobro da opau\u010di\u0161 (da je postojala kompanija ACME, verovatno bi kupili specijalnu palicu za prebijanje baba). Kad stignu u varo\u0161, posade babu na stolicu, izljube se s njom srpski triput, a onda udri, \u0161utiraj, mazgaj, bodi, seci sekirom ruke noge, vr\u0161i liposukciju, deri ko\u017eu, krv plju\u0161ti na sve strane, i sve tako dok ne naprave od babe ka\u0161u. Onda svi odu ku\u0107i sre\u0107ni i zadovoljni, a naro\u010dito babini uku\u0107ani.
\n( Fotot jan\u00eb nga filmi i Bata Paskaleviqit \u201c Lapot \u201c)<\/p>\n
Fahri Xharra,25.05.20<\/p>\n
Referenca
\nhttps:\/\/www.telegraf.rs\/vesti\/1258687-ispovest-koja-ledi-krv-evo-kako-sam-ubio-svog-oca-zbog-starog-srpskog-obicaja-foto
\nhttp:\/\/arhiva.alo.rs\/vesti\/reportaza-srbija\/evo-kako-sam-ubio-svog-oca-zbog-starog-srpskog-obicaja\/70439
\nTrebje\u0161anin, Zarko (18 May 2000). \u201cLapot: nau\u010dni mit ili stvarnost\u201d (in Serbo-Croatian). NIN. Retrieved 2009-07-31.
\nhttps:\/\/slobodnadalmacija.hr\/vijesti\/svijet\/morbidni-obicaji-iz-srbije-kad-muskarac-navrsi-60-godina-sin-ga-odvede-u-brdo-i-ubije-maljem-ili-sjekirom-473564
\nhttps:\/\/vukajlija.com\/lapot<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Nj\u00eb zakon morbid i serb\u00ebve, kur prindi ( babai ) i mbushte 60 vjet, i biri i tij e merrte me veti dhe d\u00ebrgonte n\u00eb vend t\u00eb caktuar, zakonisht af\u00ebr nj\u00eb prrockeje dhe mbyt\u2019te ose me sakic\u00eb ose me \u201ctokmak\u201d -k\u00ebshtu shkruan DRA\u017dEN GUDI\u0106 , n\u00eb vitin 2017. Sa \u00e7udi nga ne, askush nuk na […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":18820,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-18790","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-latest-articles"],"blocksy_meta":[],"yoast_head":"\n